Kemal Atat\u00fcrk

Kemal Atatürk (1881 - 10 Kas\u0131m 1938), Türk asker, devlet adam\u0131 ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu. 1923'ten 1938'de ölümüne kadar cumhurba\u015fkan\u0131 olan Atatürk, bu görevi en uzun süre yürüten ki\u015fi olmu\u015ftur.

Birinci Dünya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 ordusuna hizmet eden Atatürk; Eanakkale Cephesi'nde miralayl\u0131\u011fa, Sina ve Filistin Cephesi'nde ise Y\u0131ld\u0131r\u0131m Ordular\u0131 komutanl\u0131\u011f\u0131na atand\u0131. Sava\u015f\u0131n sonunda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu'nun yenilgisini takiben Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ile simgelenen Türk Ulusal Hareketi'ne önderlik etti. Türk Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 sürecinde Ankara Hükûmeti'ni kurdu, Türk Ordular\u0131 Ba\u015fkomutan\u0131 olarak Sakarya Meydan Muharebesi'ndeki ba\u015far\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 19 Eylül 1921 tarihinde "Gazi" unvan\u0131n\u0131 ald\u0131 ve mare\u015falli\u011fe yükseldi, askeri eylemleriyle \u0130tilaf Devletleri taraf\u0131ndan gönderilen askeri güçleri bozguna u\u011fratt\u0131 ve Türk milletini zafere götürdü.

Atatürk daha sonra modern, ilerici ve laik bir ulus devleti olu\u015fturmak için politik, ekonomik ve kültürel alanlarda sekülarist ve milliyetçi karakterdeki reformlar\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131. Yabanc\u0131lara tan\u0131nan ekonomik imtiyazlar kald\u0131r\u0131ld\u0131 ve onlara ait üretim araçlar\u0131 ve demiryollar\u0131 millîle\u015ftirildi. Tevhîd-i Tedrîsât Kanunu ile e\u011fitim Türk hükûmetinin denetimine girdi. Seküler ve bilimsel e\u011fitim esas al\u0131nd\u0131. Binlerce yeni okul in\u015fa edildi. \u0130lkö\u011fretim ücretsiz ve zorunlu hale getirildi. Yabanc\u0131 okullar devlet denetimine al\u0131nd\u0131. Köylülerin s\u0131rt\u0131na yüklenen a\u011f\u0131r vergiler azalt\u0131ld\u0131. Erkeklerin serpu\u015f ve k\u0131yafetlerinde de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131ld\u0131. Takvim, saat ve ölçülerde de\u011fi\u015fikliklere gidildi. Mecelle kald\u0131r\u0131larak yerine seküler Türk Kanunu Medenisi yürürlü\u011fe konuldu. Kad\u0131nlar\u0131n sivil ve politik haklar\u0131 pek çok Bat\u0131 ülkesinden önce tan\u0131nd\u0131. Eok e\u015flilik yasakland\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n \u015fahitli\u011fi ve miras hakk\u0131 erkeklerinkiyle e\u015fit hale getirildi. Benzer \u015fekilde, dünyan\u0131n ço\u011fu ülkesinden önce olarak Türkiye'de kad\u0131nlar\u0131n ilkin yerel seçimlerde (1930), sonra genel seçimlerde (1934) seçme ve seçilme hakk\u0131 tan\u0131nd\u0131. Ceza ve borçlar hukukunda seküler yasalar yürürlü\u011fe konuldu. Sanayi Te\u015fvik Kanunu kabul edildi. Toprak Reformu için çabaland\u0131. Arap harfleri temelli Osmanl\u0131 alfabesinin yerine Latin harfleri temelli yeni Türk alfabesi kabul edildi. Halk\u0131 okuryazar k\u0131lmak için e\u011fitim seferberli\u011fi ba\u015flat\u0131ld\u0131. Universite Reformu gerçekle\u015ftirildi. Birinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Sanayi Plan\u0131 yürürlü\u011fe konuldu. S\u0131n\u0131f ve statü fark\u0131 gözeten lâkap ve unvanlar kald\u0131r\u0131ld\u0131 ve soyadlar\u0131 yürürlü\u011fe konuldu. Homojen ve birle\u015fmi\u015f bir ulus yarat\u0131lmas\u0131 için Türkle\u015ftirme politikas\u0131 yürütüldü. Türk olmayan az\u0131nl\u0131klar kamuoyunda Türkçe konu\u015fmaya zorland\u0131, Türkçe olmayan toponomiler ve az\u0131nl\u0131klar\u0131n soyadlar\u0131 Türkçeye çevrildi.

Atatürk Cumhuriyet Halk Partisi'ni Halk F\u0131rkas\u0131 ad\u0131yla kurdu ve ilk genel ba\u015fkan\u0131 oldu. Eok say\u0131da kamu kurumu onun taraf\u0131ndan veya onun deste\u011fiyle kuruldu. Türkiye'nin ilk yerli uça\u011f\u0131, onun döneminde Vecihi Hürku\u015f taraf\u0131ndan üretildi.

Birle\u015fmi\u015f Milletler'in UNESCO örgütü, "ola\u011fanüstü bir reformcu oldu\u011funu göz önünde tutarak, özellikle sömürgecilik ve emperyalizme kar\u015f\u0131 en önce aç\u0131lan sava\u015flar\u0131n ilk liderlerinden biri oldu\u011funu kabul ederek, dünya uluslar\u0131 aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n, sürekli bar\u0131\u015f\u0131n kurulmas\u0131 için çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ola\u011fanüstü bir örnek oldu\u011funu ve tüm ya\u015fam\u0131 boyunca insanlar aras\u0131nda hiçbir renk, din ve \u0131rk ayr\u0131m\u0131n\u0131 gözetmeden, bir uyum ve i\u015f birli\u011fi ça\u011f\u0131n\u0131n do\u011faca\u011f\u0131na olan inanc\u0131n\u0131 an\u0131msatarak, eylemlerini her zaman bar\u0131\u015f, uluslararas\u0131 anlay\u0131\u015f ve insan haklar\u0131na sayg\u0131 yönünden yapm\u0131\u015f" Atatürk'ü, 100. do\u011fum y\u0131l\u0131 olan 1981'i tüm ülkelerin oy birli\u011fiyle "Atatürk Y\u0131l\u0131" olarak kabul ederek onurland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.